به گزارش اکوبورس؛ صنعت لبنیات به عنوان یکی از بخش‌های کلیدی بازار سرمایه، به شدت تحت تاثیر متغیرهای کلان اقتصادی و تصمیمات تنظیم بازار قرار دارد. در این گروه بورسی، صرف رشد ارزش فروش نمی‌تواند معیاری دقیق برای سنجش عملکرد شرکت‌ها باشد، بلکه عواملی نظیر بهای مواد اولیه، هزینه‌های تولید، سبد محصولات و حفظ حجم فروش، تعیین‌کننده‌های اصلی سودآوری محسوب می‌شوند. علی فراقی، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به جایگاه این صنعت در گروه محصولات غذایی و آشامیدنی، بر لزوم بررسی هم‌زمان فاکتورهایی مانند بهای شیر خام، هزینه‌های بسته‌بندی، انرژی و قدرت خرید مصرف‌کننده در کنار درآمدهای عملیاتی تأکید کرد.
شیر خام به عنوان ماده اولیه اصلی، سهم عمده‌ای از بهای تمام‌شده شرکت‌های لبنی را تشکیل می‌دهد و تغییرات نرخ آن تاثیر مستقیمی بر حاشیه سود ناخالص دارد. این نرخ خود تحت تاثیر نهاده‌های دامی، نرخ ارز، شرایط اقلیمی و مصوبات دولتی است و وجود فاصله زمانی میان افزایش قیمت شیر خام و دریافت مجوز تعدیل نرخ محصولات، سودآوری فصلی شرکت‌ها را با چالش مواجه می‌کند. از سوی دیگر، حساسیت بالای سیاست‌گذار روی قیمت‌گذاری محصولات اساسی، ریسک تورمی این صنعت را افزایش داده است. علاوه بر این، در شرایطی که تورم از رشد درآمد خانوارها پیشی بگیرد، تقاضا از کالاهای با ارزش افزوده بالا به سمت محصولات اقتصادی تغییر مسیر می‌دهد که این امر می‌تواند به واگرایی میان حجم و مبلغ فروش شرکت‌ها منجر شود.
وابستگی غیرمستقیم صنعت لبنیات به نرخ ارز از طریق واردات نهاده‌ها، مواد افزودنی و ملزومات بسته‌بندی نظیر بطری‌های PET و مقوا اعمال می‌شود و نوسانات این بخش به طور مستقیم حاشیه سود را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. همچنین، فسادپذیری محصولات لبنی موجب وابستگی شدید این شرکت‌ها به زیرساخت‌های برودتی، مصرف انرژی و هزینه‌های نگهداری شده است؛ به‌طوری‌که قطعی حامل‌های انرژی می‌تواند ضایعات سنگینی را به همراه داشته باشد. از منظر ترکیب سبد محصولات، اقلامی نظیر شیر استریل، پنیر و خامه ارزش افزوده و ماندگاری بالاتری نسبت به شیر پاستوریزه دارند و شیرخشک نیز ابزاری برای مدیریت مازاد شیر و کسب درآمد صادراتی است. در حوزه صادرات نیز ایران با ارسال سالانه بیش از ۷۰۰ هزار تن محصولات لبنی به کشورهایی نظیر عراق، افغانستان و پاکستان، ظرفیت مناسبی دارد، اما بهره‌مندی از این مزیت مستقیماً به توانایی وصول مطالبات ارزی وابسته است.
بررسی صورت‌های مالی شرکت‌های لبنی نشان‌دهنده تفاوت‌های ساختاری عمیق در کیفیت سود آن‌هاست. بر اساس اطلاعات منتهی به شهریور ۱۴۰۵، شرکت عالیس (بهار رز عالیس چناران) با ثبت حاشیه سود ناخالص ۳۴.۵ درصدی، بالاترین میزان را در صنعت به خود اختصاص داده و رشد درآمد ۹۲ درصدی را تجربه کرده است، هرچند هزینه‌های مالی آن نیز قابل‌توجه است. شرکت پگاه گلپایگان (غگلپا) با رشد درآمد ۱۳۱ درصدی و حاشیه سود ناخالص ۲۰.۲ درصدی ساختار بنیادی قدرتمندی داشته، اما گزارش‌های آن نشان‌دهنده توقف یا افت صادرات است. پگاه خراسان (غشان) و پگاه گلستان (غگلستا) نیز به ترتیب با رشد درآمد ۱۱۶ و ۹۹ درصدی همراه بوده‌اند که در این میان غگلستا با نسبت جاری ۱.۲۴ وضعیت نقدینگی مناسب‌تری دارد. در مقابل، نمادهایی نظیر پگاه آذربایجان شرقی (غپاذر) با وجود رشد سود خالص، به دلیل نسبت P/B بالا در حدود ۸ و حاشیه سود پایین، ریسک ارزش‌گذاری بالایی دارند. لبنیات پاک (غپاک) با وجود رشد درآمد ۱۷۷ درصدی، به دلیل نسبت بدهی ۷۶ درصدی با ریسک شدید سرمایه در گردش مواجه است و لبنیات کالبر (غالبر) نیز با افت ۷۸ درصدی فروش و ثبت زیان عملیاتی، ضعیف‌ترین عملکرد را در میان همگروه‌های خود به ثبت رسانده است.
