برنده بورسی افزایش نرخ بنزین | سهامداران کدام پالایشگاه نفع بیشتری خواهند برد؟
بررسی دادههای تولید و فروش ۶ پالایشگاه نشان میدهد شپنا از نظر حجم فروش بنزین بیشترین منفعت ریالی را از افزایش نرخ این محصول خواهد داشت؛ با این حال، شاوان از نظر سهم بنزین در سبد تولید و فروش، بیشترین وابستگی را به این محصول دارد.
به گزارش اکوبورس به نقل از اقتصادنیوز :افزایش نرخ سوم بنزین، علاوه بر اثر مستقیم بر هزینه مصرفکنندگان، میتواند برای شرکتهای پالایشی نیز اهمیت داشته باشد. میزان اثرگذاری این تغییر بر پالایشگاهها، اما یکسان نیست و به عواملی مانند حجم تولید و فروش بنزین و سهم این محصول از کل فروش شرکت بستگی دارد.
بررسی اطلاعات ۶ پالایشگاه بورسی شامل شپنا، شبندر، شتران، شبریز، شراز و شاوان در پنج ماه نخست سال جاری نشان میدهد که از منظر حجم فروش، شپنا بیشترین ارتباط را با بازار بنزین دارد؛ در مقابل، شاوان به دلیل سهم بسیار بالاتر بنزین از کل فروش خود، از منظر وابستگی درآمدی وضعیت متفاوتی دارد.
شپنا؛ بیشترین حجم فروش بنزین
در میان پالایشگاههای بررسیشده، شپنا با فروش ۲ میلیون و ۹۸ هزار و ۹۹۸ مترمکعب بنزین در رتبه نخست قرار دارد. پس از آن شبندر با یک میلیون و ۶۲۵ هزار و ۶۹۴ مترمکعب و شتران با ۸۱۹ هزار و ۵۲۲ مترمکعب قرار گرفتهاند.
حجم فروش بنزین شبریز ۶۱۰ هزار و ۸۵۰ مترمکعب، شراز ۳۰۳ هزار و ۶۱۹ مترمکعب و شاوان ۲۷۰ هزار و ۹۱ مترمکعب بوده است.
به این ترتیب، شپنا در دوره مورد بررسی حدود ۴۷۳ هزار مترمکعب بیشتر از شبندر و بیش از ۱.۲۷ میلیون مترمکعب بیشتر از شتران بنزین فروخته است.
این اختلاف از آن جهت اهمیت دارد که، درآمد اضافی پالایشگاهها مستقیماً به حجم بنزین فروختهشده وابسته خواهد بود؛ بنابراین از نظر اثر ریالی مطلق، شپنا بیشترین ظرفیت بهرهمندی از افزایش نرخ سوم را دارد.
فروش ۱.۵ هزار میلیارد ریالی بنزین در شپنا
بررسی مبلغ فروش نیز همین تصویر را تأیید میکند. شپنا در دوره مورد بررسی حدود یک میلیون و ۵۳۳ هزار میلیارد ریال بنزین فروخته است.
مبلغ فروش بنزین شبندر حدود یک میلیون و ۱۳۶ هزار میلیارد ریال، شتران ۶۰۹.۹ هزار میلیارد ریال، شبریز ۴۴۷.۶ هزار میلیارد ریال، شراز ۲۱۹ هزار میلیارد ریال و شاوان ۱۹۲.۱ هزار میلیارد ریال بوده است.
در نتیجه، فروش ریالی بنزین شپنا حدود ۳۹۷ هزار میلیارد ریال بیشتر از شبندر و بیش از ۱.۳۴ هزار میلیارد ریال بیشتر از شاوان بوده است.
البته این ارقام به معنای آن نیست که افزایش نرخ بنزین دقیقاً به همین میزان سودآوری شرکتها را افزایش میدهد؛ چراکه برای محاسبه اثر بر سود خالص باید سازوکار قیمتگذاری، بهای تمامشده و نحوه تسویه فروش بنزین نیز در نظر گرفته شود.
شاوان؛ بنزین سهم بسیار بزرگتری از فروش دارد.
اما زمانی که به جای حجم مطلق فروش، ترکیب تولید و فروش پالایشگاهها بررسی میشود، نتیجه متفاوت است.
شاوان تنها پالایشگاهی در این مقایسه است که بنزین سهم بسیار بالایی از فعالیت آن را تشکیل میدهد. تولید بنزین این پالایشگاه ۲۱۶ هزار و ۷۰۰ مترمکعب بوده که معادل ۳۷.۷۹ درصد کل تولید آن است.
این نسبت برای شبریز ۲۲.۳۲ درصد، شراز ۲۱.۸۲ درصد، شبندر ۲۱.۵۶ درصد، شپنا ۲۰.۷۴ درصد و شتران ۱۸.۷۳ درصد بوده است؛ بنابراین از نظر سهم بنزین در سبد تولید، شاوان فاصله محسوسی با سایر پالایشگاهها دارد.
این اختلاف در سمت درآمد نیز حتی بیشتر دیده میشود. بنزین در شاوان ۴۳.۴۱ درصد از کل مبلغ فروش شرکت را تشکیل داده است. این نسبت برای شراز ۲۱.۹۳ درصد، شبریز ۲۱.۸۷ درصد، شبندر ۲۱.۲۷ درصد، شپنا ۲۰.۰۴ درصد و شتران ۱۹.۰۶ درصد است.
به بیان سادهتر، از هر ۱۰۰ ریال فروش داخلی شاوان، حدود ۴۳ ریال مربوط به بنزین بوده است؛ در حالی که این نسبت در پنج پالایشگاه دیگر حدود ۱۹ تا ۲۲ ریال است.
افزایش نرخ سوم؛ شپنا یا شاوان؟
در نتیجه، پاسخ به اینکه افزایش نرخ سوم بنزین برای کدام پالایشگاه بهتر است، به معیار مورد استفاده بستگی دارد.
اگر معیار میزان درآمد اضافی ناشی از افزایش نرخ به ازای هر مترمکعب باشد، شپنا در جایگاه نخست قرار میگیرد؛ زیرا با فروش حدود ۲.۱ میلیون مترمکعب بنزین، بیشترین حجم فروش را در اختیار دارد.
اما اگر معیار، میزان وابستگی ساختار فروش شرکت به بنزین باشد، شاوان برجستهترین پالایشگاه است. سهم ۴۳.۴۱ درصدی بنزین از مبلغ فروش این شرکت نشان میدهد که تغییرات نرخ این محصول میتواند نسبت به سایر پالایشگاهها اهمیت بیشتری برای ساختار درآمدی شاوان داشته باشد. به عبارت بهتر انتظار افزایش درصد درآمدهای عملیاتی در شاوان بیش از نمادهای دیگر است، مگر روند تولید و فروش در این پالایشگاهها تغییر کند.
در واقع، شپنا از منظر اندازه بازار بنزین و اثر ریالی مطلق حساستر است، در حالی که شاوان از منظر وابستگی درآمدی به بنزین حساسیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، بررسی حجم تولید نیز همین تفاوت را نشان میدهد. شپنا بیش از ۲.۰۹ میلیون مترمکعب بنزین تولید کرده، اما سهم بنزین از کل تولید آن حدود ۲۰.۷ درصد است. در مقابل، شاوان با تولید ۲۱۶.۷ هزار مترمکعب بنزین، سهمی نزدیک به ۳۸ درصد از کل تولید خود را به این محصول اختصاص داده است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً با نگاه به حجم تولید یا فروش، درباره اثر افزایش نرخ سوم بر سودآوری پالایشگاهها قضاوت کرد. حجم فروش، سهم بنزین از فروش، نرخ فروش و سازوکار تسویه با دولت باید همزمان بررسی شوند.
با این حال، بر اساس دادههای تولید و فروش مورد بررسی، افزایش نرخ سوم بنزین از نظر اثر ریالی مطلق بر فروش، بیشترین ظرفیت اثرگذاری را بر شپنا دارد و از نظر وابستگی درآمدی، شاوان بیشترین حساسیت را به این محصول نشان میدهد
