حسین راغفر: سیاست مشخصی برای مهار تورم وجود ندارد

حسین راغفر، اقتصاددان و استاد دانشگاه، با اشاره به تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۴ درصدی و اظهارنظر اخیر مسعود نیلی درباره اینکه اقتصاد کشور «در آستانه ابرتورم» قرار دارد، توضیح داد: در ادبیات اقتصادی، ابرتورم زمانی مطرح می‌شود که تورم ماهانه به سطحی بسیار بالا برسد؛ به‌طوری‌که برخی آن را از ۴۰ یا ۵۰ درصد ماهانه به بالا تعریف می‌کنند.

او افزود: وقتی تورم ماهانه به چنین سطوحی می‌رسد، در پایان یک سال ممکن است نرخ تورم انباشته به عددهای بسیار سنگین، حتی فراتر از ۶۰۰ یا ۷۰۰ درصد، برسد؛ وضعیتی که در اقتصاد با عنوان Hyperinflation شناخته می‌شود.

راغفر با این حال تأکید کرد که اقتصاد ایران هنوز به‌طور دقیق و در معنای کلاسیک وارد مرحله ابرتورم نشده، اما شرایط موجود به‌هیچ‌وجه عادی نیست و نمی‌توان نسبت به روند شتاب‌گرفته افزایش قیمت‌ها بی‌اعتنا بود.

او با اشاره به جهش قیمت برخی کالاها گفت: اکنون در بازار، افزایش‌های بالای ۱۰۰ درصد در بعضی اقلام دیده می‌شود و در مواردی مثل روغن، رشد قیمت‌ها به حدود ۴۰۰ درصد هم رسیده است.

این اقتصاددان ادامه داد: با تعریف رایج ابرتورم، هنوز با آن مرحله فاصله داریم، اما بالا ماندن تورم و رشد شدید قیمت کالاهای ضروری، نشانه‌ای روشن از وخامت اوضاع اقتصادی است.

راغفر در بخش دیگری از سخنانش، سیاست‌های ارزی را یکی از عوامل مهم در تشدید نگرانی‌ها دانست و گفت: افزایش نرخ ارز از مسیرهای مختلف روی هزینه تولید، قیمت کالاهای وارداتی و در نهایت سطح عمومی قیمت‌ها اثر می‌گذارد.

به گفته او، بخشی از آنچه امروز در بازارها دیده می‌شود، از ساختار اقتصادی و شبکه دلالی و واسطه‌گری داخل کشور ناشی می‌شود؛ ساختاری که می‌تواند موج گرانی را شدیدتر کند و فشار بیشتری بر مردم وارد آورد.

راغفر تأکید کرد: بالا رفتن قیمت یک یا چند گروه کالایی، به‌تنهایی به معنای ابرتورم نیست. برای چنین تعبیری باید افزایش قیمت‌ها به‌صورت گسترده، پیوسته و با سرعت زیاد در کل اقتصاد رخ دهد. با این حال، وضعیت فعلی به دلیل تداوم تورم و جهش قیمت برخی اقلام، به‌شدت نگران‌کننده است.

او در پاسخ به این پرسش که اقتصاد ایران تا ابرتورم چقدر فاصله دارد، گفت: این مسئله به مسیر آینده اقتصاد و تصمیم‌هایی بستگی دارد که گرفته می‌شود. اگر نرخ‌های بالای تورم در ماه‌های مختلف ادامه پیدا کند، احتمال حرکت به سمت شرایطی بسیار نامطلوب‌تر وجود دارد.

راغفر در پایان یادآور شد: مشکل اصلی فقط نام‌گذاری یک وضعیت با عنوان ابرتورم نیست؛ مسئله مهم‌تر این است که آیا سیاستی مؤثر برای مهار گرانی وجود دارد یا نه. به گفته او، اقتصاد ایران هنوز وارد ابرتورم نشده، اما استمرار تورم بالا و نبود برنامه روشن برای کنترل آن می‌تواند فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد کند.