نرخ ارز عامل اصلی گرانی خودرو / افزایش ۱۰۰ درصدی دلار، قیمت خودرو را ۱۲۱ درصدافزایش می‌دهد

به تازگی تحلیل‌های مربوط به تغییرات قیمت در بازار خودرو نشان می‌دهد که تا قبل از پاییز سال ۱۳۹۷، روند افزایشی قیمت‌ها در این بازار هرچند ادامه داشت، اما این افزایش از نرخ تورم عمومی کشور کمتر بود. اما پس از آن تاریخ، با خروج ایالات متحده از توافق برجام و بازگشت تحریم‌ها، سرعت افزایش قیمت خودرو به طرز چشمگیری افزایش یافت و از میزان تورم عمومی نیز فراتر رفت.

گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس به این نکته اشاره دارند که عواملی چون نوسانات نرخ ارز، هزینه‌های تولید و وضعیت تولید خودرو به شدت بر قیمت‌ها تأثیرگذار هستند. همچنین، بررسی‌های صورت گرفته از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ نشان‌دهنده این است که خودروهای پرتقاضا در داخل کشور به مراتب بیشتر از قیمت‌های کارخانه‌ای رشد داشته‌اند.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تأثیر نرخ ارز بر قیمت خودرو در طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳، به مقدار ۱.۲۱ برآورد شده است. بدین معنا که اگر نرخ ارز به میزان ۱۰۰ درصد افزایش یابد، قیمت خودروهای تولید داخلی ۱۲۱ درصد افزایش خواهد یافت. به عبارت دیگر، حتی یک درصد افزایش نرخ ارز موجب افزایش ۱.۲۱ درصدی قیمت خودروها می‌شود.

این مسأله نشان‌دهنده این است که حساسیت قیمت در بازار خودرو به نوسانات نرخ ارز نه تنها بر هزینه‌های تولید بلکه بر قیمت نهایی خودروها نیز تأثیر معناداری دارد. از سوی دیگر، قیمت مصوب فروش خودرو که توسط نهاد ناظر تعیین می‌شود، تأثیر ضعیف‌تری دارد و تنها ۰.۳۲ درصد بر قیمت بازار تأثیرگذار است.

در تحلیل‌هایی که از خودرو تیبا ۲ انجام شده، تأثیر نرخ ارز در دوران تحریم به مقدار معنادار ۰.۹۷ ارزیابی شده است. به این معنا که در شرایط تحریمی به ازای هر ۱۰۰ درصد افزایش نرخ ارز، قیمت این خودرو به میزان ۹۷ درصد افزایش می‌یابد. در مقابل، در زمان‌های غیر تحریمی، این ضریب به ۰.۲۴ کاهش می‌یابد.

نتایج این تحلیل‌ها تأیید می‌کند که تأثیر نرخ ارز بر قیمت خودرو در دوران تحریم به وضوح بیشتر از زمان‌های غیر تحریمی بوده و بازار خودرو در ایران به نوسانات نرخ ارز پاسخ بسیار بیشتری داده است.

همچنین، در مورد خودرو کوییک نیز روند مشابهی مشاهده شده است. حساسیت قیمت این خودرو به نرخ ارز در شرایط تحریمی ۰.۸ برآورد شده، در حالی که این عدد در زمان‌های غیر تحریمی به ۰.۰۷ کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر، تأثیر نرخ ارز بر قیمت بازار این خودرو در دوران تحریم به وضوح بیشتر شده است.