سهام غذایی و دارویی در اولویت؛ پالایشی‌ها ترمز بورس را کشیدند
بازار سرمایه پس از تجربه‌ی رشد قابل توجه، مجدداً وارد فاز اصلاحی شده است. عواملی چون ریسک‌های سیاسی و ابهامات سودآوری برخی صنایع، بر رفتار معامله‌گران تأثیر گذاشته و انتشار گزارش‌های مثبت شش‌ماهه‌ی شرکت‌ها نیز نتوانسته به تنهایی از فشار فروش جلوگیری کند. به نظر می‌رسد بازار با موانع جدیدی برای ادامه‌ی مسیر صعودی روبرو است.
محمدرضا قاسمی، کارشناس بازار سرمایه، دلایل افت اخیر شاخص‌ها را در چند عامل خلاصه کرد. وی توضیح داد: «نخست اینکه شاخص کل به محدوده‌های مقاومتی رسید و ارزش دلاری بازار نیز حدود ۱۶۶ میلیارد دلار شد. در نتیجه، بازار پس از رشد قابل توجه به اصلاح نیاز داشت و شاهد افت حدود ۳۰۰ هزار واحدی شاخص بودیم.»
قاسمی افزود: «این اصلاح می‌تواند به صورت پله‌ای و در بازه‌ای طولانی‌تر ادامه یابد. ممکن است از نظر عددی اصلاح بزرگی نباشد، اما بازار برای استراحت و تعادل به زمان بیشتری نیاز دارد.»
**گزارش‌های خوب پیش‌خور شده بودند؛ پالایشی‌ها ترمز بازار را کشیدند**
وی دومین عامل مؤثر بر اصلاح بازار را پیش‌خور شدن انتظارات مثبت از گزارش‌های تابستانی شرکت‌ها دانست و گفت: «بازار از قبل می‌دانست که گزارش‌های تابستانی شرکت‌ها مناسب خواهند بود و بخشی از این انتظارات در قیمت سهام منعکس شده بود. بنابراین انتظار می‌رفت شرکت‌ها با انتشار گزارش‌ها، آخرین مرحله رشد خود را طی کنند و حدود ۷ تا ۸ درصد بازدهی دیگر نیز ایجاد شود.»
قاسمی ادامه داد: «اما در همین مقطع، خبر مربوط به پالایشی‌ها منتشر شد و اعلام شرایط اضطرار برای نیمه دوم سال، باعث شد مبنای محاسبه کرک‌اسپرد‌ها به سمت بهمن‌ماه سال گذشته بازگردد. این اتفاق عملاً بخشی از اثر مثبت گزارش‌های خوب پالایشی‌ها را خنثی کرد.»
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «در واقع، دو عامل مهم در توقف رشد بازار نقش داشتند؛ نخست رسیدن شاخص به محدوده مقاومتی و نیاز به اصلاح پس از بازدهی قابل توجه و دوم اینکه گزارش‌های فصلی تا حد زیادی پیش‌خور شده بودند، اما خبر پالایشی‌ها درست در مقطعی منتشر شد که بازار انتظار ادامه رشد داشت و عملاً ترمز معاملات را کشید.»
**سهام و دارایی‌های کالامحور؛ فاصله بازدهی کمتر شده است**
قاسمی در ادامه به شرایط فعلی بازار‌های دارایی اشاره کرد و اظهار داشت: «به نظر من، اکنون فاصله چندانی میان جذابیت سهام و دارایی‌های کالامحور، یعنی دارایی‌های وابسته به دلار و طلا، وجود ندارد. بازار سهام می‌تواند در افق شش تا هفت‌ماهه ظرفیت بازدهی قابل توجهی داشته باشد و حتی بازدهی حدود ۵۰ درصدی نیز برای آن قابل تصور است.»
وی افزود: «بخشی از این ظرفیت به سود تقسیمی شرکت‌ها مربوط می‌شود که تا ماه‌های خرداد و تیر سال آینده در دل شرکت‌ها باقی می‌ماند و بخش دیگری نیز به رشد احتمالی نرخ ارز وابسته است. از طرف دیگر، معمولاً در فصل بهار شرایط گزارش‌دهی و عملکرد بسیاری از شرکت‌ها مناسب‌تر می‌شود.»
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ظرفیت بازار کالا‌های جهانی ادامه داد: «در بازار کامودیتی‌ها نیز بخشی از ظرفیت بازدهی وجود دارد؛ به‌خصوص در کالا‌هایی که اصلاح قیمتی شدیدی داشته‌اند. برای مثال، نقره در قیمت‌های بالاتر، حوالی ۱۱۰ دلار، حباب قابل توجهی داشت، اما در محدوده ۴۸ تا ۴۹ دلار به نوعی با حباب منفی بزرگی نسبت به طلا مواجه شده است.»
قاسمی توضیح داد: «اگر طلا بخواهد دوباره به محدوده ۴۴۰۰ دلار برسد و حدود ۱۰ درصد رشد کند، نقره می‌تواند به دلیل فاصله‌ای که از قیمت‌های قبلی گرفته، بازدهی بالاتری در حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد داشته باشد. البته این موضوع جدا از بازدهی ریالی ناشی از تغییرات نرخ ارز است.»
وی تأکید کرد که وزن دارایی‌های کالامحور و سهام در پرتفوی باید متناسب با میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار تعیین شود؛ به این معنا که افراد با ریسک‌پذیری پایین‌تر می‌توانند سهم بیشتری به دارایی‌های کالایی اختصاص دهند و سرمایه‌گذاران با ریسک‌پذیری بالاتر، وزن بیشتری از پرتفوی خود را به سهام اختصاص دهند.
**سهام کدام صنایع در برابر ناترازی انرژی مقاوم‌ترند؟**
قاسمی با تأکید بر ضرورت توجه به وضعیت تولید شرکت‌ها در انتخاب سهام گفت: «اگر قرار باشد در شرایط فعلی سهام انتخاب کنیم، باید سراغ شرکت‌هایی برویم که در پاییز، زمستان و بهار با ریسک جدی قطعی تولید به دلیل محدودیت انرژی مواجه نیستند؛ یعنی شرکت‌هایی که وابستگی بالایی به گاز و برق ندارند.»
وی ادامه داد: «صنایع غذایی، بخشی از شرکت‌های تولیدکننده محصولات نسوز و کانی‌های غیرفلزی و همچنین شرکت‌های دارویی می‌توانند در این چارچوب مورد توجه قرار بگیرند.»
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ویژگی شرکت‌های غذایی افزود: «فروش محصولات این شرکت‌ها تا حد زیادی مبتنی بر مصرف واقعی خانوار است و در شرایط مختلف اقتصادی نیز تقاضا برای کالا‌های اساسی به‌طور کامل از بین نمی‌رود. ممکن است مصرف برخی محصولات لوکس یا کالا‌هایی که در اولویت‌های پایین‌تر خانوار قرار دارند، کاهش پیدا کند، اما محصولات غذایی ارزان‌قیمت همچنان بخشی از سبد ضروری مردم هستند.»
وی توضیح داد: «وقتی سبد مصرفی خانوار کوچک می‌شود، مردم بیشتر به سمت کالا‌هایی می‌روند که ارزش غذایی دارند، اما قیمت پایین‌تری برایشان دارند. محصولاتی مانند بیسکویت، نان، قند و شکر و ماکارونی از جمله کالا‌هایی هستند که می‌توانند در چنین شرایطی همچنان تقاضای مناسبی داشته باشند.»
**دارویی‌ها و غذایی‌ها؛ تقاضایی که به‌سادگی متوقف نمی‌شود**
قاسمی با اشاره به وضعیت شرکت‌های دارویی نیز گفت: «دارو از جمله محصولاتی است که مردم نمی‌توانند به‌سادگی مصرف آن را متوقف کنند؛ بنابراین تقاضای این گروه نیز در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر، ماهیت ضروری‌تری دارد.»
وی افزود: «مزیت دیگر این شرکت‌ها این است که وابستگی برخی از آنها به انرژی، به اندازه صنایع بزرگ گازمحور و برق‌محور نیست و از این جهت می‌توانند در فصل‌های سرد سال با ریسک عملیاتی کمتری مواجه شوند. از طرف دیگر، این صنایع نیز می‌توانند بخشی از افزایش هزینه‌ها و تورم را در قیمت فروش محصولات خود منعکس کنند.»
این کارشناس بازار سرمایه در جمع‌بندی استراتژی پیشنهادی خود برای سهامداران تأکید کرد: «در شرایط فعلی، ترکیبی از سهام و دارایی‌های کالامحور می‌تواند در مدیریت ریسک مؤثر باشد. وزن هرکدام از این دارایی‌ها باید متناسب با میزان ریسک‌پذیری فرد تعیین شود، اما در بخش سهام، توجه به شرکت‌هایی با فروش پایدار و آسیب‌پذیری کمتر در برابر محدودیت‌های انرژی، اهمیت زیادی دارد.»
در مجموع، از نگاه قاسمی اصلاح اخیر بورس بیش از آنکه صرفاً ناشی از ضعف عملکرد شرکت‌ها باشد، نتیجه برخورد انتظارات مثبت با مقاومت‌های شاخص، پیش‌خور شدن گزارش‌های فصلی و ابهامات تازه در صنعت پالایش است. در سمت سرمایه‌گذاری نیز انتخاب شرکت‌هایی با تقاضای پایدار، وابستگی کمتر به انرژی و توانایی حفظ روند فروش، می‌تواند در شرایط ناپایدار اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا کند. (بورس‌نیوز)
