یادداشت | معادله جدید بورس؛ بازگشت تقاضا، ماندگاری تردیدها
ورود پول و سبزپوشی نمادها از تغییر فضای معاملات حکایت دارد، اما سایه ریسکها بر تالار بورس سنگینی میکند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار سرمایه پس از پشت سر گذاشتن 8 روز منفی پیایی، یکی از پرالتهابترین دورههای معاملاتی خود در سالجاری و پس از بازگشایی، چند روزی است که نشانههایی از بازگشت تعادل را بروز داده است. دو روز رشد متوالی شاخصها، ورود دوباره سرمایههای حقیقی و سبزپوش شدن بخش عمده نمادها، این تصور را تقویت کرده که بازار سهام در حال فاصله گرفتن از فضای هیجانی هفتههای اخیر است. با این حال، پرسش اصلی اینجاست که آیا این تغییر، آغاز یک روند پایدار است، یا تنها واکنشی کوتاهمدت به کاهش نسبی فشارهای سیاسی؟
بر این اساس رفتار معاملهگران نشان میدهد مهمترین متغیر اثرگذار بر بورس همچنان «ریسک» است؛ ریسکی که نه در صورتهای مالی شرکتها دیده میشود و نه در مدلهای مرسوم ارزشگذاری، اما جهت حرکت نقدینگی را تعیین میکند. در روزهایی که نگرانیهای سیاسی به اوج رسید، سرمایهگذاران ترجیح دادند از بازار سهام فاصله بگیرند و همین موضوع به تشدید فشار فروش انجامید. اما حالا با فروکش نسبی این نگرانیها، بخشی از نقدینگی بار دیگر راه تالار شیشهای را در پیش گرفته است.
در این میان، آنچه بیش از رشد شاخصها اهمیت دارد، تغییر رفتار فعالان بازار سرمایه است. جایی که ورود چند هزار میلیارد تومان پول حقیقی، افزایش فراگیری نمادهای مثبت و باقی ماندن حجم قابل توجهی از سفارشهای خرید در پایان معاملات، همگی از تقویت سمت تقاضا حکایت دارند. این موضوع نشان میدهد خریداران نسبت به روزهای قبل اعتماد بیشتری پیدا کردهاند و حاضرند ریسک حضور در بازار سهام را بپذیرند.
در مقابل، کاهش ارزش معاملات خرد که دیروز در تالار شیشهای رقم خورد را نمیتوان نشانهای از ضعف این بازار تلقی کرد؛ و یکی از دلایل اصلی افت ارزش معاملات، کاهش تمایل سهامداران به فروش است. آن هم به این دلیل که زمانی که انتظار برای رشد قیمتها افزایش مییابد، عرضه سهام محدود میشود و در نتیجه، بخشی از سفارشهای خرید به دلیل نبود فروشنده به معامله تبدیل نمیشود. به همین دلیل ممکن است در روزی که اغلب نمادها با رشد قیمت و صف خرید مواجه هستند، ارزش معاملات نسبت به روزهای قبل کاهش یابد؛ اتفاقی که بیشتر از کمبود عرضه خبر میدهد تا کاهش تقاضا.
با این حال، برای آنکه این تغییر فضا به یک روند پایدار تبدیل شود، صرف رشد دو روزه شاخصها کافی نیست؛ چرا که بازار سرمایه در ماههای اخیر بارها نشان داده که نسبت به خبرهای سیاسی و تصمیمات کلان اقتصادی حساسیت بالایی دارد و هرگونه افزایش ابهام میتواند مسیر نقدینگی را تغییر دهد. از این رو، سرمایهگذاران همچنان با احتیاط عمل میکنند و از ورود گسترده سرمایه تا روشنتر شدن چشمانداز متغیرهای بیرونی خودداری خواهند کرد.
در مجموع، بورس تهران اکنون در نقطهای قرار گرفته که میتواند سرآغاز بازسازی اعتماد از دسترفته باشد. اگر آرامش نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی تداوم یابد، ورود نقدینگی به بازار سهام ادامه پیدا کند و عرضه و تقاضا به تعادل برسند، احتمال تثبیت روند صعودی افزایش خواهد یافت. اما اگر ریسکهای بیرونی دوباره تشدید شوند، بازار سرمایه نیز بار دیگر در معرض نوسانات هیجانی قرار خواهد گرفت. در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر عامل دیگری مسیر آینده بورس را مشخص میکند، نه صرفا گزارشهای مالی شرکتها، بلکه میزان اطمینان سرمایهگذاران به ثبات محیط اقتصاد کلان است.
