بانکها هفته گذشته چقدر پول کم داشتند؟
بانک مرکزی به منظور مدیریت نقدینگی شبکه بانکی و تنظیم شرایط بازار پول، اقدام به استفاده از ابزارهای سیاست پولی کرده است. در تازهترین حراج توافق بازخرید، که بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی حضور داشتند، مجموع سفارشهای ارسالی به بیش از ۳۶۳۵ هزار میلیارد ریال رسید، اما بانک مرکزی تنها ۵۰۰ هزار میلیارد ریال از این درخواستها را پذیرفت.
در این فرآیند، بانکها با ارائه اوراق مالی به عنوان وثیقه، وامهای کوتاهمدت دریافت کردند و متعهد شدند پس از سررسید مشخص، منابع دریافتی را بازگردانند. نرخ حداقلی در این معاملات ۲۳ درصد تعیین شده است.
آمارهای منتشر شده نشان میدهد که تقاضا برای نقدینگی بیش از هفت برابر میزانی است که بانک مرکزی پذیرفته؛ این موضوع بیانگر نیاز پیوسته برخی موسسات بانکی به تأمین منابع کوتاهمدت است. علاوه بر عملیات بازار باز، بانک مرکزی از ابزار دیگری به نام اعتبارگیری قاعدهمند بهره برده که به بانکها اجازه میدهد در مواقع اضطراری با ارائه وثایق مشخص از منابع این بانک استفاده کنند.
در بازه ششروزه منتهی به ۲۲ تیرماه، تنها یک مؤسسه اعتباری از این امکان استفاده کرد و حجم اعتبارات دریافت شده از ۹۱۷.۹ هزار میلیارد ریال در ۲۰ تیر تا ۱۱۱۱.۵ هزار میلیارد ریال در ۲۲ تیر افزایش داشت؛ در حالی که در ۱۷ تیر این رقم صفر گزارش شده بود. همچنین توافقهای بازخریدی که موعد بازپرداخت آنها فرارسیده، در روزهای ۲۱ و ۲۲ تیر به ترتیب به رقمهای ۹۱۸.۵ و ۱۰۰۶.۵ هزار میلیارد ریال بالغ شد.
دادههای بانک مرکزی حاکی از آن است که ارزش توافقهای بازخریدی که موعدشان به سر آمده، حدود ۵۰۱.۹ هزار میلیارد ریال است و همچنین بخش دیگری از قراردادها که هنوز در موعد بازپرداخت قرار نگرفتهاند، معادل ۵۰۰ هزار میلیارد ریال ثبت شدهاند.
ابزارهای عملیاتی مانند بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند، نقش کلیدی در تنظیم نقدینگی کوتاهمدت بانکها و حفظ تعادل در بازار بینبانکی ایفا میکنند. بررسی روند هفته اخیر نشان میدهد که بانک مرکزی با استفاده از این ابزارها به شکل همزمان به پاسخگویی نیازهای مالی شبکه بانکی و کنترل رشد نامناسب نقدینگی اهتمام داشته است.
